thora en meer
PESACH SEIDER VERKLARINGEN RABBIJN R.EVERS 7
sluiten

III.1.d Twee aspecten van Sjabbat: Schepping èn Uittocht
Rabbi Welwel Soloveitchik legde uit, dat Sjabbat twee aspecten kent. Allereerst, vieren wij op Sjabbat de speciale positie en opdracht van het joodse volk. Dit was het resultaat van de uittocht uit Egypte, zoals de Tora verschillende keren verklaart: "Ik ben G'd, die u heeft uitgevoerd uit Egypte om uw G'd te zijn" (Sjemot 29:46, Wajikra 11:45, 25:38, 26:45, Bemidbar 15:41). In dit opzicht is Sjabbat gelijk aan de feestdagen. Ook zij zijn duidelijke herinneringen aan bepaalde facetten van de uittocht uit Egypte. Met het oog hierop stelt de Tora: "U moet Mijn Sjabbatdagen in acht nemen (Sjabbatdagen in het meervoud, hetgeen zowel de Sjabbat als de feestdagen betekent omdat de Tora ook de feestdagen nog wel eens Sjabbatdagen noemt) want het is een teken... opdat u zult weten dat Ik G'd ben die u heilig maakt" (Sjemot 31:13). Dit is ook duidelijk uit de Talmoed (B.T. Eroewien 96a), die aangeeft dat de Tefillien, die ook een teken worden genoemd (Sjemot 13:9) niet op Sjabbat en Jom Tov (feestdagen) gedragen mogen worden omdat die dagen zelf tekens zijn van ons verbond met G'd en wij geen extra tekens nodig hebben op die speciale dagen. Maar het feit dat de Tora nergens de speciale dagen van Jom Tov als tekens beschrijft is opvallend. Wat is dan de grond voor de Talmoedische uitspraak dat ook de feestdagen tekens zijn?
Rasji legt uit, dat het uit de vers Sjemot 31:13 komt: "Het is een teken tussen Mij en u"!
Het tweede aspect van de Sjabbat is dat het de zesdaagse schepping herinnert. Een aspect, dat de Sjabbat niet gemeen heeft met alle andere feestdagen van het jaar. En met het oog daarop schrijft de Tora: "De kinderen van Israël zullen de Sjabbat in acht nemen (enkelvoud).. het is een teken voor eeuwig, dat G'd in zes dagen hemel en aarde schiep".
Daarom vermelden we in de Kiddoesj beide aspecten van Sjabbat, omdat het beide thema's herinnert: Schepping en Exodus.

III.1.e Tisjrie of Nisan?
Er bestaat een controverse in de Talmoed (B.T. Rosj Hasjana 10b) of de wereld werd geschapen in Tisjri of in Nisan. De Tora (Sjemot 12:2) vertelt ons uitdrukkelijk, dat de maanden van het jaar geteld moeten worden vanaf Nisan ‑ Nisan is de eerste maand van het jaar, Ijar de tweede, Tisjri de zevende, enz. ‑ want Nisan was de maand waarin de joden Egypte verlieten. Volgens de mening, dat de wereld werd geschapen in Nisan, werden de maanden altijd al in deze volgorde geteld. Volgens het standpunt dat de schepping van de wereld plaatsvond in de Tisjri, was dit een radicale verandering in het systeem van het berekenen van jaren en data. G'd wilde, dat de Exodus zo'n voorname plaats zou innemen in het leven van de joden, dat iedere keer dat ze een datum noemden, ze automatisch hun hele perspectief op het dagelijks leven zouden centreren rond deze gebeurtenis. Toch kent dit feit nog een veel diepere betekenislaag. Het is niet alleen maar zo, dat G'd besloot dat de Exodus voortaan belangrijker was als referentiepunt in de tijd dan de Schepping. De gebeurtenissen van de Exodus waren op een bepaalde manier de vervulling van de Schepping.Toen de Exodus plaatsvond ‑ werd de boodschap en betekenis van G'ds schepping volledig begrepen door de mens.

III.2 HANDEN WASSEN DOOR DE LEIDER VAN DE SEIDER

Het wassen ‑ oerechats
We wassen onze handen omdat die onrein zijn en door contact met de vrucht wordt ook de vrucht onrein.
We wassen onze handen ter herinnering aan het wassen in de Tempel en hopen daarbij dat de Tempel spoedig herbouwd zal worden. Eén van de aanwezigen brengt de leider van de seider water om zijn handen te overgieten.
In het Hebreeuws heet het handenwassen in dit stadium 'oerechats', hetgeen een gebiedende wijs is. Gedurende de rest van het jaar wassen wij onze handen niet voor groente en fruit. Daarom staat hier een gebiedende wijs om ons op de noodzaak van het handenwassen te wijzen ter herinnering aan de Tempel en als 'eye‑opener' voor de kinderen om het stellen van vragen te stimuleren.

III.3 EERSTE MAAL INDOPEN

Radijs, Peterselie ‑ Karpas
Over de radijs of peterselie wordt de beracha 'boree perie ha'adama' gezegd.
Bij deze beracha moet men de bedoeling hebben ook de beracha van de maror te vervullen, omdat wij liever niet een aparte beracha uitspreken over iets dat zoveel ellende symboliseert.
Van de karpas eten wij minder dan een kezajiet (olijfgrootte) zodat we er geen naČberacha over kunnen uitspreken en we later, bij de maror, dus geen nieuwe beracha hoeven te zeggen.
Het woord karpas herinnert ons aan de slavernij: karpas betekent ‑ anders gelezen ‑ perech samech: hard werk van 60 x 10.000 = 600.000 Joden.
Voor de mitswa van karpas zeggen wij verder geen beracha daar het alleen een minhag (gewoonte) is.

III.4 HET BREKEN VAN DE MIDDELSTE MATSA ‑ JACHATS

Op de Seiderschotel liggen drie matsot: twee voor lechem misjne (dubbel brood) en één (de middelste matsa) symboliseert het lechem onni (het brood der ellende) en dient als afikoman (toetje).
De middelste matsa wordt gebroken en het kleinste deel leggen we terug op de Seiderschotel. Het grootste deel leggen we onder het kussen en bewaren we tot na het eten.

III.4.a Het wegleggen van het afikoman
Het kleinste deel blijft op de Seiderschotel liggen, als lechem onni, als brood van een arme man, want ook een arme man legt het grootste deel van zijn schamele brood weg voor een onzekere toekomst en eet zo min mogelijk.
Voor het wegleggen van de matsa onder het kussen of in een zakje worden verschillende redenen gegeven: allereerst is het ter herinnering aan "oesjemartem et hamatsot", je moet de matsot bewaren. Bovendien wordt het afikoman apart weggelegd opdat het niet vermengd zal worden met andere matsot. Een andere reden om het afikoman weg te leggen onder het kussen is omdat het pas later op de avond gebruikt zal worden, en door het weg te leggen onder het kussen "beschamen" we het als het ware niet door eraan voorbij te gaan. Een belangrijke andere reden is ook, om de kinderen actief te houden, want de Seideravond is voornamelijk bedoeld om de kinderen in te voeren in het Jodendom en hen de uittocht uit Egypte opnieuw te laten beleven.
Vele mensen hebben nog de gewoonte om met het afikoman in een apart zakje op de schouders rond de tafel te lopen, om opnieuw te beleven hoe de Joden uit Egypte trokken, met deeg op hun schouders, gewikkeld in doeken. De Joden hielden zoveel van de mitswa van matsa, dat ze de matsot zelf droegen en het niet lieten dragen door hun dieren.



SASKIA WEISHUT-SNAPPER PEINTISSERIES
textiele kunst en mixed media, voorts keppeltjes, tefille omslagen, parochot,choepot etc. www.saskia.weishut.com saskia@weishut.com



Kaits is een stichting voor Israelische cultuur in Nederland en biedt verschillende activititen: taalcursusssen, artstieke en cretieve workshops, films, museum tours, lezingen en cursussen, theater, viering van de Joodse feesten en veel meer.
YAD ELIE, een non-profit organisatie, geeft hongerige Joodse en Arabische schoolkinderen kans op een betere toekomst middels verantwoorde maaltijden. YAD ELIE heeft u nodig om hen te helpen!
[www.autorenaissance.nl]

................................................................. ......OPROEP...KUNSTENAARS...... ................................................................. ....................doe mee aan...................... ..............www.sendasmile.com............ ................................................................. .........KUNST&HALLOJOODS........ ..........voor GOEDE DOELEN.......... ................................................................. .........zie PRIKBORD>oproep........... .................................................................
Coaching op essentie met Joodse ondertoon www.jessiedewind.nl advies@jessiedewind.nl Coaching op essentie met Joodse ondertoon www.jessiedewind.nl advies@jessiedewind.nl Coaching op essentie met Joodse ondertoon www.jessiedewind.nl advies@jessiedewind.nl
Wat een verrassing: JOODS BED AND BREAKFAST in AMSTERDAM en wel in west vlak bij Sjoel West. Plaats voor 3 personen ( 1 kind) in ruime kamer op de 3e etage ( trappen )met eigen w.c., badkamer, koelkast, radio, koffie/thee fasciliteit en heerlijke rust. 25 euro p.p. per nacht. Ontbijt op aanvraag en is kosjer z.n. Bereik: tram 1 en 17 halte Surinameplein. Bus 15 halte Corantijnstraat. Ringweg uitgang 106. mail erwin5770@gmail.com
Heb je een facebookprofiel en weet je eigenlijk verder niets van facebook af ? Ben je een zelfstandige en wil je een fanpagina aanmaken ? Wil je dat ik voor jou je fanpagina bijhoud ? Heb je vragen over andere sociale media ? Mijn naam is Ronieth Ilsar en ik help je met plezier tegen redelijke prijzen. Ik heb verschillende cursussen sociale media gedaan en heb veel ervaring. Stuur een mailtje naar ilro1965@gmail.com