geschiedenis
Joodse historie in Afghanistan ontsluierd
sluiten

Joodse historie in Afghanistan ontsluierd
artikel uit RD.nl 24‑02‑2012 11:37 | Martin Janssen

KABUL ‑ Eeuwen geleden waren er in Afghanistan bloeidende Joodse gemeenschappen. Ze zijn verdwenen in de mist van de geschiedenis. Een recente vondst van 150 11e‑eeuwse handschriften kan deze mist wellicht doen opklaren.

In het hoge noorden van Afghanistan bevindt zich het woeste en ontzagwekkende berglandschap van de provincie Samangan. Een Afghaanse herder is daar zijn kudde aan het weiden. Plotseling bemerkt hij dat er één schaap ontbreekt. Om zich heen kijkend ziet de herder in de verte op eenzame hoogte de opening van een spelonk. Hij treedt erbinnen in de veronderstelling dat het verloren schaap de spelonk is binnengelopen, maar hij vindt het dier niet. Als hij op het punt staat de bergholte weer te verlaten, valt hem echter plotseling in een schemerige hoek iets eigenaardigs op. Het blijkt een aantal oude en vergeelde met de hand geschreven perkamenten te zijn. Sommige zijn leesbaar, andere teksten hebben de tand des tijds minder goed doorstaan.

Deze fabel, die waarschijnlijk een minder sprookjesachtige werkelijkheid moet verhullen, betreft de recente vondst van zo'n 150 oude manuscripten die eigendom zijn geweest van een Joodse gemeenschap die in de elfde eeuw in dit gebied moet hebben gewoond. De teksten zijn exact gedateerd, waardoor het zeker is dat ze uit de elfde eeuw stammen. Ze zijn geschreven in Judeo‑Arabisch en Judeo‑Perzisch.

Geleerden twijfelen niet aan de echtheid van de manuscripten en zijn buitengewoon enthousiast over de vondst. Verwacht wordt dat deze nieuw licht zal werpen op onbekende aspecten van de Joodse cultuur en aanwezigheid eeuwen geleden in dit gedeelte van de wereld.

Minder enthousiast zijn de Afghaanse autoriteiten. De manuscripten doken op bij antiquairs in Londen, wat vermoedens bevestigt dat ze Afghanistan uit zijn gesmokkeld. Jaja Norani is als adviseur verbonden aan het Afghaanse Nationaal Archief en stelt dat „vele oude manuscripten en sculpturen niet aan ons worden aangeboden, maar elders worden verkocht. Het Afghaanse ministerie van Cultuur betaalt gemiddeld 1500 dollar voor een gevonden historisch artefact, dat op de zwarte markt in Pakistan of Europa vele malen meer oplevert." De recent gevonden Joodse manuscripten zijn volgens experts miljoenen waard.
Zijderoute

Dat er eeuwen geleden Joodse gemeenschappen waren in Afghanistan, was reeds bekend. Hun cultuur en gebruiken leken echter verdwenen in de mist van de geschiedenis. Geleerden hopen nu dat aan de hand van de 150 manuscripten deze cultuur aan de vergetelheid kan worden ontrukt.

Het onderzoek naar de documenten bevindt zich nog in een eerste stadium. De collectie bevat onder meer oude kopieën van de Bijbelboeken Esther en Jeremia en onbekende werken van de middeleeuwse geleerde rabbi Sa'adia Gaon. Daarnaast zijn er documenten van meer persoonlijke aard. Bijvoorbeeld gedichten waarin het verlies van een dierbare wordt betreurd alsook meer zakelijke teksten die naar handelsactiviteiten verwijzen. Wellicht zijn deze laatste afkomstig van Joodse handelaren die in de elfde eeuw over de beroemde zijderoute reisden, die het Midden‑Oosten via Centraal‑Azië met China verbond.

Prof. Haggai Ben‑Shammai van de Hebreeuwse Universiteit in Jeruzalem is een expert in oude Perzische talen en houdt zich momenteel bezig met de bestudering van de handschriften. Op basis van de eerste resultaten stelt hij dat er aanwijzingen zijn dat deze Joodse gemeenschap in elfde‑eeuws Afghanistan waarschijnlijk bestond uit Karaïeten. Dat is een stroming binnen het judaïsme die uitsluitend de goddelijke oorsprong van de Hebreeuwse Bijbel erkent en minder aandacht hecht aan de Talmoed en latere Joodse teksten. Het karaïsme was vooral een sterke stroming in het huidige Irak in de dagen van het islamitische kalifaat der Abbasiden (750‑1258), dat zich oostwaarts uitstrekte tot op het Indisch subcontinent.
Rhanadieten

Prof. Robert Eisenman, een Amerikaanse expert op het gebied van de Dode Zeerollen, hoopt op zijn beurt dat de studie van de 150 manuscripten nieuw licht zal werpen op de Rhanadieten. Veel geleerden vermoeden dat de term "Rhanadiet" is afgeleid van een district in Irak dat "het land van Rhadan" werd genoemd. Tussen circa 500 en 1000 domineerden Joodse handelaren de handelroutes tussen Europa en de islamitische wereld. Een beperkt aantal bronnen uit deze tijd spreekt over hen als "Rhanadieten", waarbij onder geleerden onenigheid bestaat over de vraag of deze term verwijst naar Joodse handelaren in het algemeen of naar een specifieke clan of gilde.

Het weinige dat tot op heden bekend is over deze Rhanadieten is fascinerend. Ze hadden handelswerken opgezet die zich uitstrekten van zuidelijk Europa tot aan China. Op diverse locaties langs deze route, die ook via Afghanistan liep, stichtten ze Joodse gemeenschappen. De chaos en verwoestingen als gevolg van de Mongoolse veroveringen in de elfde eeuw maakten aan dit alles een einde. Daarna wordt er niets wezenlijks meer over deze Rhanadieten vernomen. Geleerden als Eisenman vermoeden dat de gevonden handschriften toebehoorden aan nakomelingen van deze Rhanadieten.
Laatste Jood

Nergens nam de teloorgang van bloeiende Joodse gemeenschappen zulke dramatische vormen aan als in Afghanistan. In Israël wonen momenteel zo'n 10.000 Joden van Afghaanse origine. Toen Afghanistan in 2001 na de Amerikaanse invasie wereldwijd in de media‑aandacht kwam te staan, werd er ook bericht over de letterlijk twee laatste Joden die in het land waren overgebleven. Het betrof Zablon Simintov en Isaac Levy, die in zware onmin met elkaar bleken te leven. Beiden woonden aan twee verschillende zijden van de in verval geraakte synagoge in de hoofdstad Kabul en beiden beweerden met de zorg voor deze synagoge te zijn belast. Daarbij beschuldigde elk de ander de Thora te hebben gestolen, die in werkelijkheid was geconfisqueerd door de taliban.

Tegen de achtergrond van de totale ondergang van het Jodendom in Afghanistan vormde het leven van deze twee laatste, voortdurend met elkaar ruziënde Joden een tragische klucht. In 2002 werd dit verhaal zelfs het onderwerp van een toneelstuk. Josh Greenfeld schreef er de tekst voor en gaf het als titel "The last two Jews of Kabul".

Isaac Levy stierf in 2005. Sinds die tijd heeft Zablon Simintov de trieste eer de laatste en enige overgebleven Jood in Afghanistan te zijn. Wellicht dat de resultaten van het huidige onderzoek naar de 150 gevonden Joodse manuscripten de vergane glorie van eens bloeiende Joodse gemeenschappen op Afghaanse bodem opnieuw zullen belichten.



................................................................. ......OPROEP...KUNSTENAARS...... ................................................................. ....................doe mee aan...................... ..............www.sendasmile.com............ ................................................................. .........KUNST&HALLOJOODS........ ..........voor GOEDE DOELEN.......... ................................................................. .........zie PRIKBORD>oproep........... .................................................................


Wat een verrassing: JOODS BED AND BREAKFAST in AMSTERDAM en wel in west vlak bij Sjoel West. Plaats voor 3 personen ( 1 kind) in ruime kamer op de 3e etage ( trappen )met eigen w.c., badkamer, koelkast, radio, koffie/thee fasciliteit en heerlijke rust. 25 euro p.p. per nacht. Ontbijt op aanvraag en is kosjer z.n. Bereik: tram 1 en 17 halte Surinameplein. Bus 15 halte Corantijnstraat. Ringweg uitgang 106. mail erwin5770@gmail.com
Kaits is een stichting voor Israelische cultuur in Nederland en biedt verschillende activititen: taalcursusssen, artstieke en cretieve workshops, films, museum tours, lezingen en cursussen, theater, viering van de Joodse feesten en veel meer.

[www.autorenaissance.nl]


YAD ELIE, een non-profit organisatie, geeft hongerige Joodse en Arabische schoolkinderen kans op een betere toekomst middels verantwoorde maaltijden. YAD ELIE heeft u nodig om hen te helpen!
Coaching op essentie met Joodse ondertoon www.jessiedewind.nl advies@jessiedewind.nl Coaching op essentie met Joodse ondertoon www.jessiedewind.nl advies@jessiedewind.nl Coaching op essentie met Joodse ondertoon www.jessiedewind.nl advies@jessiedewind.nl
Heb je een facebookprofiel en weet je eigenlijk verder niets van facebook af ? Ben je een zelfstandige en wil je een fanpagina aanmaken ? Wil je dat ik voor jou je fanpagina bijhoud ? Heb je vragen over andere sociale media ? Mijn naam is Ronieth Ilsar en ik help je met plezier tegen redelijke prijzen. Ik heb verschillende cursussen sociale media gedaan en heb veel ervaring. Stuur een mailtje naar ilro1965@gmail.com
SASKIA WEISHUT-SNAPPER PEINTISSERIES
textiele kunst en mixed media, voorts keppeltjes, tefille omslagen, parochot,choepot etc. www.saskia.weishut.com saskia@weishut.com